ကျုပ်တို့ရဲ့ အပြုအမူတွေက ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ဘယ်လို ဆက်စပ်နေသလဲ?

တစ်ခါတလေ သတိထားမိလား? တချို့နေရာတွေရောက်ရင် ကျုပ်တို့ အပြုအမူတွေက သူ့အလိုလို ပြောင်းလဲသွားတတ်တာမျိုး။ ဥပမာ- စာကြည့်တိုက်မှာဆို တိုးတိုးပြောမိတယ်၊ ပွဲလမ်းသဘင်မှာဆို ကခုန်မိတယ်၊ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ဆို ပေါ့ပေါ့ပါးပါး နေမိတယ်။ ဒါဟာ တိုက်ဆိုင်မှု မဟုတ်ပါဘူး။ Behavioral Psychology (အပြုအမူဆိုင်ရာ စိတ်ပညာ) အရ ကျုပ်တို့ရဲ့ အပြုအမူတွေဟာ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်နေလို့ပါပဲ။

ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ ကျုပ်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကို လွှမ်းမိုးနေတဲ့ ဒီဆက်စပ်မှုကို လေ့လာကြည့်ရအောင်။

၁။ “ပတ်ဝန်းကျင်” ဆိုတာ ဘာလဲ?

“ပတ်ဝန်းကျင်” ဆိုတဲ့နေရာမှာ နေရာဒေသတစ်ခုတည်းကို ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိကအားဖြင့် အပိုင်း (၂) ပိုင်း ရှိပါတယ်။

• ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင် (Physical Environment): အဆောက်အအုံ၊ ရာသီဥတု၊ အလင်းရောင်၊ ဆူညံသံ စတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ – မိုးအေးအေးမှာ စောင်ခြုံပြီး အိပ်ချင်စိတ်ပေါက်တာမျိုးပေါ့။

• လူမှုရေး ပတ်ဝန်းကျင် (Social Environment): ကျုပ်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာရှိတဲ့ လူတွေ၊ မိသားစု၊ သူငယ်ချင်း၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ – သူငယ်ချင်းကောင်းတွေနဲ့ နေရင် ကိုယ်တိုင်လည်း ကြိုးစားချင်စိတ်ပေါက်လာတာမျိုးပါ။

၂။ Behavioral Psychology က ဘာကို ပြောချင်တာလဲ?

Behavioral Psychology ရဲ့ အဓိက အယူအဆကတော့ “လူတွေရဲ့ အပြုအမူတွေကို သင်ယူလို့ရတယ်၊ ပြောင်းလဲလို့ရတယ်” ဆိုတာပါပဲ။ ကျုပ်တို့ဟာ ပတ်ဝန်းကျင်ကလာတဲ့ အချက်ပြချက်တွေ (Cues) ကို တုံ့ပြန်ရာကနေ အပြုအမူတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။

• အကျိုးဆက်ကို ကြည့်ပြီး သင်ယူခြင်း: အပြုအမူတစ်ခုလုပ်လို့ ကောင်းတဲ့အကျိုးဆက် (Reward) ရရင် အဲဒီအပြုအမူကို ထပ်လုပ်ဖို့ စိတ်အားထက်သန်လာပါတယ်။ ဥပမာ – ကလေးတစ်ယောက် စာလုပ်လို့ ချီးကျူးခံရရင် စာပိုကြိုးစားလာတာမျိုးပါ။

• ပုံစံတူအတုယူခြင်း: ကျုပ်တို့ဟာ ပတ်ဝန်းကျင်မှာရှိတဲ့ လူတွေရဲ့ အပြုအမူတွေကို ကြည့်ပြီး သင်ယူတတ်ကြပါတယ်။ ဥပမာ – မိဘတွေက စာဖတ်တာကို မြင်ရင် ကလေးကလည်း စာဖတ်ဖို့ စိတ်ဝင်စားလာတာမျိုးပေါ့။

၃။ ဒါကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ?

ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကို သိရှိခြင်းအားဖြင့် ကျုပ်တို့ရဲ့ အပြုအမူတွေကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။

• ကျန်းမာတဲ့ အလေ့အကျင့်တွေ တည်ဆောက်ခြင်း:

  • လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ချင်ရင် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တဲ့ ဝတ်စုံကို ကိုယ်မြင်နိုင်တဲ့နေရာမှာ ထားပါ။

  • ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့ အစားအစာတွေကို ရေခဲသေတ္တာရဲ့ အရှေ့ဆုံးမှာ ထားပါ။

• စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချခြင်း:

  • စိတ်ဖိစီးမှုများတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကနေ ခဏတာ ဖယ်ခွာပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆီ သွားပါ။

  • အိမ်တွင်းမှာ အလင်းရောင် ကောင်းကောင်းရအောင် လုပ်ပြီး စိမ်းလန်းတဲ့ အပင်လေးတွေ ထားပါ။

• အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်း မြှင့်တင်ခြင်း:

  • အလုပ်လုပ်တဲ့နေရာကို သပ်သပ်ရပ်ရပ် ထားပါ။

  • အလုပ်လုပ်ချိန်မှာ ဖုန်းကို အဝေးမှာ ထားပါ။

ကျုပ်တို့ရဲ့ အပြုအမူတွေဟာ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ခွဲခြားလို့မရအောင် ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကို သိရှိခြင်းအားဖြင့် ကျုပ်တို့ဟာ မိမိကိုယ်ကိုယ် ပိုမိုနားလည်လာပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ လူနေမှုဘဝကို တည်ဆောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ Hug Myanmar ကနေ သင်တို့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေ ပြုလုပ်ပြီး စိတ်ပျော်ရွှင်တဲ့ ဘဝကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။