တစ်ခါတလေ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတိထားမိလား? တချို့ရက်တွေမှာ အလုပ်တွေ အရမ်းလုပ်နိုင်ပြီး တက်ကြွလွန်းနေပေမဲ့၊ တချို့ရက်ကျပြန်တော့လည်း ဘာအကြောင်းရင်းမှမရှိဘဲ စိတ်ဓာတ်တွေ အလွန်အမင်းကျပြီး ဘာမှမလုပ်ချင်လောက်အောင် ဖြစ်နေတတ်တာမျိုးပါ။
ဒါဟာ ရိုးရိုးစိတ်ကူးပေါက်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲ Bipolar Disorder (စိတ်အတက်အကျ မြန်ဆန်လွန်ကဲသော ဝေဒနာ) ရဲ့ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။
၁။ Bipolar Disorder ဆိုတာ ဘာလဲ?
ဒါဟာ စိတ်ခံစားမှု (Mood) တွေက ပုံမှန်ထက် ပိုပြီး အစွန်းရောက်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် အပိုင်း (၂) ပိုင်း ရှိပါတယ်။
-
Mania (စိတ်အလွန်အမင်း တက်ကြွခြင်း): ဒီအချိန်မှာ လူက အရမ်းတက်ကြွမယ်၊ စကားတွေ အများကြီး ပြောမယ်၊ အိပ်စက်ဖို့ မလိုသလို ခံစားရမယ်၊ ငွေတွေကို အစီအစဉ်မရှိ သုံးပစ်မယ် ဒါမှမဟုတ် ဆုံးဖြတ်ချက်အမှားတွေ ချမိတတ်ပါတယ်။
-
Depression (စိတ်အလွန်အမင်း ကျဆင်းခြင်း): ဒီအခြေအနေ ရောက်သွားရင်တော့ ဘာကိုမှ စိတ်မပါတော့ဘဲ ဝမ်းနည်းတာ၊ အားအင်ကုန်ခမ်းတာ၊ အိပ်မပျော်တာနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးမရှိဘူးလို့ ခံစားရတာမျိုးတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
၂။ ဘာကြောင့် ဖြစ်ရတာလဲ?
ဒီဝေဒနာဟာ ပျင်းလို့ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ဓာတ်ပျော့ညံ့လို့ ဖြစ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိက အကြောင်းရင်းတွေကတော့ –
-
ဦးနှောက်အတွင်းရှိ ဓာတုဗေဒပစ္စည်းများ မညီမျှခြင်း။
-
မျိုးရိုးဗီဇ (မိဘ၊ ဆွေမျိုးထဲမှာ ဖြစ်ဖူးသူရှိခြင်း)။
-
ပြင်းထန်တဲ့ စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် စိတ်ဒဏ်ရာ (Trauma) ရရှိခြင်း။
၃။ ဒါကို ဘယ်လို ကုစားမလဲ?
Bipolar ဟာ ကုသလို့ရတဲ့ အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
-
ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တိုင်ပင်ခြင်း: စိတ်ကျန်းမာရေး ပညာရှင်တွေနဲ့ ပြသပြီး လိုအပ်တဲ့ ဆေးဝါး (သို့မဟုတ်) နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးမှု (Therapy) ရယူရပါမယ်။
-
နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း: အိပ်ချိန်မှန်အောင် ကြိုးစားခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်း ပုံမှန်လုပ်ခြင်းနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုကို လျှော့ချခြင်းက အများကြီး အထောက်အကူပြုပါတယ်။
-
နားလည်မှု ပေးခြင်း: အနားမှာရှိတဲ့ မိသားစုဝင်တွေနဲ့ သူငယ်ချင်းတွေက ဒါဟာ ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို နားလည်ပေးပြီး ဖေးမပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာဟာ ရှက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ခံစားချက်တွေက ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ ဖြစ်နေတယ်လို့ ခံစားရရင် အချိန်မီ အကူအညီ ရယူတာက ပိုမိုတောက်ပတဲ့ လူနေမှုဘဝကို ပြန်လည်ပိုင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။