ခေတ်မီမြန်ဆန်လှတဲ့ ဒီကမ္ဘာကြီးမှာ၊ ကျွန်တော်တို့ဟာ ကိုယ့်ရဲ့တာဝန်တွေ၊ အလုပ်တွေနဲ့ပဲ အချိန်ကုန်နေတတ် ကြပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဂရုစိုက်ဖို့ (Self-Care) မေ့လျော့သွားပြီး စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု တွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင်စောင့်ရှောက်မှု (Self-Care) ကို မှန်ကန်စွာ လုပ်ဆောင်ပြီး စိတ်ခွန်အားကို အကောင်းဆုံး တည်ဆောက်ဖို့ ဒီအချက်တွေလုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ပါမယ်…
၁။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနားယူခြင်း (Mental Rest & Mindfulness)
လူအများစုဟာ ကိုယ်ခန္ဓာကိုပဲ နားရမယ်လို့ ထင်ကြပေမယ့် စိတ်ကို အနားပေးဖို့လည်း အရေးကြီးပါတယ်။
အာရုံစိုက် လေ့ကျင့်ပါ (Mindfulness)- နေ့စဉ်ဘဝမှာ အသက်ရှူသွင်း၊ ရှူထုတ်ကို အာရုံစိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် လက်ရှိလုပ်နေတဲ့ အရာတစ်ခု (ဥပမာ- ကော်ဖီသောက်တာ) ကိုသာ အာရုံစိုက်ပြီး ခံစားကြည့်ပါ။ ဒီလိုလုပ်ခြင်းက အတွေးများ လျော့ကျစေပြီး စိတ်ကို ရှင်းလင်းစေပါတယ်။
“မလုပ်ဘဲ နေခြင်း” အချိန်ကို ဖန်တီးပါ- တစ်နေ့တာမှာ အလုပ်၊ ဖုန်း၊ လူမှုကွန်ရက် မသုံးဘဲ ဘာမှမလုပ်ဘဲ ငြိမ်သက်စွာ ထိုင်နေတဲ့ အချိန်တိုလေး (၁၀ မိနစ်ခန့်) ကို သတ်မှတ်ပါ။ ဒါဟာ ဦးနှောက်ကို အမှန်တကယ် နားခွင့်ပေးတာပါ။
ပိတ်ပင်ထားသော အချိန်များ (Set Boundaries)- အလုပ်နှင့် ကိုယ်ပိုင်ဘဝကို ခွဲခြားပါ။ ည ၉ နာရီနောက်ပိုင်း အလုပ်နှင့်ပတ်သက်သော စာများ၊ အီးမေးလ်များကို မဖတ်တော့ရန် သတ်မှတ်ထားပါ။
၂။ ကိုယ်ခန္ဓာ ကျန်းမာရေး (Physical Health as Self-Care)
စိတ်ခွန်အားဆိုတာ ကိုယ်ခန္ဓာရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေပါတယ်။
လုံလောက်စွာ အိပ်စက်ပါ- အရွယ်ရောက်သူတစ်ဦးအတွက် တစ်ညလျှင် ၇-၉ နာရီ အိပ်ချိန်ရရှိအောင် ကြိုးစားပါ။ အိပ်ချိန်ပုံမှန်ဖြစ်အောင် ထိန်းသိမ်းပါ။ အိပ်ရေးဝခြင်းက စိတ်ခံစားမှုကို တည်ငြိမ်စေပြီး စိတ်ဖိစီးမှုကို လျှော့ချပေးပါတယ်။
လှုပ်ရှားမှု လုပ်ပါ (Movement)- ကြီးကြီးမားမား အားကစား မဟုတ်သည့်တိုင် တစ်နေ့လျှင် မိနစ် ၃၀ ခန့် လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ် ဆန့်ထုတ်ခြင်း (Stretching) ကဲ့သို့ ရိုးရှင်းသော လှုပ်ရှားမှုများကို လုပ်ဆောင်ပေးပါ။ ဒါက စိတ်ကို ကြည်လင်လန်းဆန်းစေပါတယ်။
အာဟာရ ပြည့်ဝစွာ စားသုံးပါ- ခန္ဓာကိုယ်ကို လိုအပ်တဲ့ စွမ်းအင်တွေ ရရှိအောင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်နဲ့ အသီးအနှံများတဲ့ အစားအစာတွေကို စားသုံးပေးပါ။
၃။ လူမှုရေးနှင့် ချိတ်ဆက်မှု (Social Connection & Support)
လူမှုပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ကောင်းမွန်စွာ ဆက်သွယ်နေထိုင်ခြင်းဟာ စိတ်ခွန်အားကို မြှင့်တင်ပေးပါတယ်။
နွေးထွေးသော ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ပါ- သင်ယုံကြည်ရသော၊ သင့်ကို နားလည်ပေးနိုင်သော သူငယ်ချင်း များ သို့မဟုတ် မိသားစုဝင်များနှင့် ရင်းနှီးစွာ စကားပြောဆိုပြီး အချိန်ဖြုန်းပါ။
အကူအညီ ရယူပါ- စိတ်ဖိစီးမှုတွေ၊ ပြဿနာတွေ ရှိလာတဲ့အခါ ကိုယ့်ဘာသာ အားလုံးကို ဖြေရှင်းဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့။ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ သူတွေကို ဖွင့်ပြောပြီး အကြံဉာဏ် သို့မဟုတ် အကူအညီ ရယူပါ။ အကူအညီတောင်းခံခြင်းဟာ အားနည်းခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။
၄။ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဝါသနာ (Joy & Hobbies)
အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ပျော်ရွှင်မှုဟာ စိတ်ခွန်အားအတွက် အားဆေးပါပဲ။
ဝါသနာကို အချိန်ပေးပါ- သင့်ကို စိတ်ကျေနပ်မှု၊ ပျော်ရွှင်မှုပေးနိုင်တဲ့ ဝါသနာ (ဥပမာ- စာဖတ်တာ၊ ပုံဆွဲတာ၊ ဂီတနားထောင်တာ၊ ချက်ပြုတ်တာ) ကို နေ့စဉ်၊ ဒါမှမဟုတ် အပတ်စဉ် အချိန်ပေးပြီး လုပ်ဆောင်ပါ။
အသစ်အဆန်းကို ရှာဖွေပါ: ရိုးရှင်းတဲ့ အရာလေးတွေမှာ ပျော်ရွှင်မှုကို ရှာဖွေပါ။ နေရောင်ခြည် ခံတာ၊ ပန်းလေးတွေ ကြည့်တာ၊ ရယ်မောပျော်ရွှင်စရာ ရုပ်ရှင်ကြည့်တာ စသဖြင့် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး လုပ်ဆောင်ပါ။
၅။ စိတ်ခံစားချက် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း (Emotional Check-ins & Journaling)
ကိုယ့်စိတ်ခံစားမှုကို ကိုယ်သိဖို့က ပထမဆုံး စောင့်ရှောက်မှုပါပဲ။
နေ့စဉ် စစ်ဆေးပါ- တစ်နေ့တာကုန်ဆုံးချိန်မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်မေးကြည့်ပါ။ “ဒီနေ့ ငါဘယ်လို ခံစားခဲ့ရလဲ။ ဘာတွေက ငါ့ကို စိတ်ဖိစီးစေခဲ့လဲ။”
ခံစားချက်ကို ချရေးပါ (Journaling)- ခံစားချက်တွေ၊ အတွေးတွေကို စာရွက်ပေါ်မှာ ချရေးခြင်းက စိတ်ထဲက ပိတ်ဆို့နေတဲ့ ဖိအားတွေကို လျှော့ချပေးပြီး၊ ပြဿနာတွေကို အကောင်းဆုံး ရှုမြင်နိုင်အောင် ကူညီပေးပါတယ်။
စိတ်ခွန်အားဆိုတာ ချက်ချင်းတည်ဆောက်လို့ ရတာမဟုတ်ပါဘူး။ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အသေးစိတ်ကအစ ဂရုတစိုက်နဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည်အားဖြည့်ပေးနေရတဲ့ အလေ့အကျင့်ကောင်းတစ်ခုပါပဲ။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးကို အချိန်ပေး ဂရုစိုက်ခြင်းဟာ အတ္တကြီးခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ ကျန်းမာပျော်ရွှင်တဲ့ ဘဝတစ်ခုပိုင်ဆိုင်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
Hug Myanmar ပရိသတ်ကြီးလည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဂရုစိုက်ပြီး စိတ်ခွန်အားတွေ အမြဲပြည့်ဝနေပါစေလို့ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။