ကင်ဆာဆိုတာ သေမိန့်မဟုတ်ပါ

သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ အဆင့်အလိုက် အသက်ရှင်နိုင်ခြေ လျှို့ဝှက်ချက်များကို သိရှိထားပါသလား။

“ဆရာ… ကျွန်မ/ကျွန်တော် ဘယ်လောက်ကြာကြာ နေရဦးမလဲဟင်”

ဒါဟာ ကင်ဆာရောဂါ ဝေဒနာရှင်တွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ မိသားစုဝင်တွေဆီကနေ အမြဲလိုလို ကြားရတတ်တဲ့ ရင်နင့်စရာ မေးခွန်းတစ်ခုပါ။ ရုပ်ရှင်တွေထဲမှာလို “၃ လပဲ ခံတော့မယ်”၊ “၆ လပဲ ကျန်တော့တယ်” ဆိုပြီး အချိန်အတိအကျ ပြောဖို့ဆိုတာ တကယ့်လက်တွေ့ ဆေးပညာလောကမှာတော့ ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ လူ့သက်တမ်းဆိုတာ သဘာဝတရားရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်ဖြစ်ပြီး၊ ၆ လခံမယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပေမယ့် ချက်ချင်းဆိုသလို အခြေအနေဆိုးသွားတာမျိုးလည်း ရှိနိုင်သလို၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကျန်းမာစွာနဲ့ ဆက်လက် အသက်ရှင်သွားကြသူတွေလည်း အများကြီး ရှိပါတယ်။

သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာကလည်း ဒီသဘောအတိုင်းပါပဲ။ လူတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ သက်တမ်းကို အတိအကျ မှန်းဆဖို့ ခက်ခဲပေမယ့်၊ သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနပြု တွက်ချက်ထားတဲ့ “အဆင့်အလိုက် အသက်ရှင်နိုင်ခြေ ရာခိုင်နှုန်း (Survival Rate)” တွေတော့ ရှိပါတယ်။

ကင်ဆာအဆင့်ကို အရင်နားလည်ကြရအောင် (FIGO Staging System)

သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာရဲ့ အသက်ရှင်နှုန်းကို မပြောခင်၊ ရောဂါရဲ့ ပြန့်နှံ့မှု အဆင့်တွေကို အရင်ဆုံး သိထားဖို့ လိုပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက ဆရာဝန်ကြီးတွေ အဓိက အသုံးပြုကြတဲ့ FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) ရဲ့ စံသတ်မှတ်ချက်အရ အဆင့်တွေကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ခွဲခြားထားပါတယ်ရှင်။

အဆင့် (၁) – ကင်ဆာဆဲလ်များ သားအိမ်ခေါင်းအတွင်း၌ပဲ ရှိနေသေးသောအဆင့်

• အဆင့် I: ကင်ဆာဆဲလ်တွေက သားအိမ်ခေါင်း မျက်နှာပြင်ကနေ အတွင်းထဲကို စတင်ပျံ့နှံ့နေပြီဖြစ်ပေမယ့် ပြန်ရည်ကျိတ်နဲ့ တခြားကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတွေဆီ လုံးဝမပြန့်သေးပါ။

• အဆင့် IA: ကင်ဆာအကျိတ်က သေးငယ်လွန်းလို့ မိုက်ခရိုစကုပ် (မှန်ဘီလူး) နဲ့ ကြည့်မှသာ မြင်နိုင်တဲ့ အခြေအနေပါ။

  • IA1: အတွင်းထဲကို ၃ မီလီမီတာ (3 mm) သာ ဖောက်ဝင်သေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။

  • IA2: အတွင်းထဲကို ၃ မီလီမီတာကနေ ၅ မီလီမီတာ (3-5 mm) အတွင်း ဖောက်ဝင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

• အဆင့် IB: ကင်ဆာက သားအိမ်ခေါင်းအတွင်းထဲကို ၅ မီလီမီတာထက် ပိုပြီး နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဖောက်ဝင်နေပါပြီ။

  • IB1: ၅ မီလီမီတာထက် ကျော်လွန်ပြီး ၂ စင်တီမီတာ (2 cm) အောက်သာ ရှိသေးတဲ့ အခြေအနေပါ။

  • IB2: ကင်ဆာအကျိတ် အရွယ်အစားက ၂ စင်တီမီတာကနေ ၄ စင်တီမီတာ (2-4 cm) အတွင်း ရှိနေပါပြီ။

  • IB3: ကင်ဆာက ၄ စင်တီမီတာ (4 cm) အထိ ရှိနေပြီဖြစ်ပေမယ့် သားအိမ်ခေါင်းထဲမှာပဲ တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အဆင့် (၂) – သားအိမ်ခေါင်းနှင့် သားအိမ်ပြင်ပသို့ စတင်ပျံ့နှံ့လာသောအဆင့်

• အဆင့် II: ကင်ဆာက သားအိမ်ခေါင်းကို ကျော်လွန်သွားပြီ ဖြစ်ပေမယ့် တင်ပါးဆုံနံရံ ဒါမှမဟုတ် မွေးလမ်းကြောင်းအောက်ပိုင်းတွေအထိတော့ မရောက်သေးပါဘူး။

• အဆင့် IIA: သားအိမ်ခေါင်းကို ကျော်သွားပေမယ့် သားအိမ်ခေါင်းဘေးနားက တစ်ရှူးတွေဆီ မပြန့်သေးပါ။

  • IIA1: ကင်ဆာအရွယ်အစား ၄ စင်တီမီတာ မကျော်သေးတဲ့ အခြေအနေပါ။

  • IIA2: ကင်ဆာအရွယ်အစား ၄ စင်တီမီတာထက် ကျော်လွန်သွားပါပြီ။

• အဆင့် IIB: ကင်ဆာက သားအိမ်ခေါင်းဘေးနားက တစ်ရှူးတွေဆီအထိပါ စတင်ပြန့်နှံ့နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

အဆင့် (၃) – တင်ပါးဆုံနှင့် မျိုးပွားအင်္ဂါတစ်ခုလုံးနီးပါး ပြန့်နှံ့သွားသောအဆင့်

• အဆင့် III: ကင်ဆာက တင်ပါးဆုံနံရံ သို့မဟုတ် မွေးလမ်းကြောင်းအောက်ပိုင်းအထိ ရောက်ရှိသွားပြီး၊ ဆီးပို့ပြွန်ကို ဖိမိတာမျိုးအထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ပြန်ရည်ကျိတ်တွေကိုလည်း ပြန့်နေနိုင်ပါပြီ။

• အဆင့် IIIA: မွေးလမ်းကြောင်းအောက်ပိုင်းကို ပြန့်နေပြီဖြစ်ပေမယ့် တင်ပါးဆုံနံရံအထိတော့ မရောက်သေးပါ။

• အဆင့် IIIB: တင်ပါးဆုံနံရံအထိ ပြန့်သွားပြီး ဆီးပို့ပြွန်ကို ဖိထားတာကြောင့် ကျောက်ကပ်ထဲ ရေဝင်တာ (Hydronephrosis) မျိုး ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။

• အဆင့် IIIC: ကင်ဆာအကျိတ်က ဘယ်အရွယ်အစားမဆို ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ တင်ပါးဆုံ ပြန်ရည်ကျိတ်များဆီ ပြန့်ခြင်း (IIIC1) သို့မဟုတ် သွေးလွှတ်ကြောမကြီးနားက ပြန်ရည်ကျိတ်များဆီ ပြန့်ခြင်း (IIIC2) ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အဆင့် (၄) – အဝေးက ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများဆီသို့ ပျံ့နှံ့သွားသောအဆင့်

• အဆင့် IVA: ကင်ဆာဆဲလ်တွေက အနီးအနားက ဆီးအိမ် သို့မဟုတ် မစင်အိမ် (အူမကြီးအောက်ပိုင်း) ထဲအထိ ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်သွားတဲ့ အခြေအနေပါ။

• အဆင့် IVB: ကင်ဆာက တင်ပါးဆုံနယ်မြေကနေ လွတ်ထွက်သွားပြီး အဝေးမှာရှိတဲ့ အဆုတ်၊ အရိုး သို့မဟုတ် အဝေးက ပြန်ရည်ကျိတ်တွေဆီအထိ ပျံ့နှံ့သွားတဲ့ အဆိုးဆုံးအဆင့် ဖြစ်ပါတယ်။

အလွယ်မှတ်ရန်:

အဆင့်တွေ အများကြီးမို့ ရှုပ်သွားရင် ဤသို့အကြမ်းဖျင်း မှတ်သားနိုင်ပါတယ်။

• အဆင့် ၁: သားအိမ်ခေါင်းထဲမှာပဲ ရှိသေးတယ်။

• အဆင့် ၂: သားအိမ်ခေါင်းပြင်ပကို စပြန့်ပြီ။

• အဆင့် ၃: မျိုးပွားအင်္ဂါ အောက်ပိုင်းနဲ့ တင်ပါးဆုံအထိ ရောက်ပြီ။

• အဆင့် ၄: အဆုတ်၊ အရိုး စတဲ့ တခြားကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတွေအထိ ပျံ့သွားပြီ။

သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ အဆင့်အလိုက် (၅) နှစ်တာ အသက်ရှင်နိုင်ခြေ

ဆေးပညာလောကမှာ ကင်ဆာဝေဒနာရှင်တွေရဲ့ သက်တမ်းကို တွက်ချက်တဲ့အခါ “၅ နှစ်တာ အသက်ရှင်နိုင်နှုန်း (5-Year Survival Rate)” နဲ့ အဓိက တိုင်းတာပါတယ်။ ဆိုလိုတာကတော့ “ကင်ဆာရှိမှန်း စသိတဲ့အချိန်ကနေ နောက်ထပ် ၅ နှစ်အထိ အသက်ရှင်နိုင်ခြေ ဘယ်လောက်ရှိလဲ” ဆိုတာကို အမေရိကန်ကင်ဆာအဖွဲ့အစည်းကြီးဖြစ်တဲ့ National Cancer Institute (NCI) ရဲ့ ဒေတာတွေအပေါ် အခြေခံပြီး ရှင်းလင်းလွယ်ကူတဲ့ အုပ်စု (၃) စုနဲ့ ခွဲခြားပြသပေးထားတာပါ။

(မှတ်ချက် – ဤဂဏန်းများသည် ပျမ်းမျှသတ်မှတ်ချက်များသာ ဖြစ်ပြီး လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ အသက်အရွယ်၊ ကျန်းမာရေးနောက်ခံ၊ စနစ်တကျ ကုသမှု ခံယူမှု ရှိ/မရှိ တို့အပေါ် မူတည်ပြီး အပြောင်းအလဲ ရှိနိုင်ပါသည်။)