ကျွန်တော်တို့ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အစားအစာ ဘယ်လောက် အရေးကြီးတယ်ဆိုတာ အားလုံးသိကြပေမယ့်၊ စားလိုက်တဲ့ အစာက စိတ်ခံစားချက်နဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးအပေါ် တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှုရှိတယ်ဆိုတာကိုရော သိပါသလား? သုတေသနတွေအရ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အူလမ်းကြောင်း (Gut) နဲ့ ဦးနှောက် (Brain) ဟာ အမြဲတမ်း စကားပြောနေကြပြီး၊ ဒီဆက်သွယ်မှုကို “Gut-Brain Axis” လို့ ခေါ်ပါတယ်နော်။ ကဲ… ဘယ်လို ဆက်စပ်နေလဲဆိုတာ ဆွေးနွေးကြည့်ရအောင်။
၁။ အူလမ်းကြောင်းဟာ “ဒုတိယ ဦးနှောက်” လား?
သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အူလမ်းကြောင်းကို “ဒုတိယ ဦးနှောက်” လို့တောင် တင်စားခေါ်ဝေါ်နေကြပါပြီ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ စိတ်ခံစားချက်ကို ထိန်းညှိပေးတဲ့ Serotonin လိုမျိုး ဓာတုပစ္စည်း (Neurotransmitters) တွေကို ၈၀% ကျော် ဟာ အူလမ်းကြောင်းထဲမှာ ထုတ်လုပ်နေလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အူထဲက အစာချေဖျက်မှုစနစ် ကောင်းမွန်နေရင် စိတ်ခံစားမှုလည်း ပိုမို ကြည်လင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ အူထဲက မိတ်ဆွေကောင်းများ (Gut Microbiome)
ကျွန်တော်တို့ အူလမ်းကြောင်းထဲမှာ “မိုက်ခရိုဘိုင်ယုမ်း” (Microbiome) လို့ခေါ်တဲ့ အကျိုးပြု ဘက်တီးရီးယား အကောင်ရေ ထရီလီယံပေါင်းများစွာ နေထိုင်ကြပါတယ်။ ဒီမိတ်ဆွေကောင်းတွေက ကျွန်တော်တို့ စားလိုက်တဲ့ အစာကို ချေဖျက်ရုံသာမကဘဲ၊ ဦးနှောက်ကို ကောင်းမွန်စွာ ဆက်သွယ်ပေးမယ့် ဓာတုပစ္စည်းတွေကိုပါ ထုတ်လုပ်ပေးပါတယ်။ ဒီဘက်တီးရီးယားတွေ မညီမျှရင် စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနဲ့ စိတ်ကျရောဂါ လက္ခဏာတွေ ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်တယ်လို့ သုတေသနတွေက ဖော်ပြပါတယ်။
၃။ စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် ဘာတွေ စားသင့်လဲ?
ဒါဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ကို ပိုမိုပျော်ရွှင်စေဖို့ ဘယ်လိုအစားအစာတွေကို ရွေးချယ်သင့်လဲ?
အမျှင်ဓာတ်များသော အစာ – ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီးဝလံ၊ ပဲအမျိုးမျိုးတို့က အူလမ်းကြောင်းထဲက အကျိုးပြု ဘက်တီးရီးယားတွေကို အားဖြည့်ပေးပါတယ်။
Probiotics ပါဝင်သော အစာ – ဒိန်ချဉ် (Yogurt)၊ ကင်ချီ (Kimchi) လိုမျိုး အချဉ်ဖောက်ထားတဲ့ အစာတွေက အူထဲကို အကျိုးပြု ဘက်တီးရီးယား အသစ်တွေ ဖြည့်တင်းပေးပါတယ်။
Omega-3 Fatty Acids – ငါးကြီးဆီ (ဥပမာ- ဆယ်လ်မွန်ငါး) မှာပါဝင်တဲ့ Omega-3 ဓာတ်တွေက ဦးနှောက်ကျန်းမာရေးနဲ့ စိတ်ခံစားမှု ထိန်းညှိမှုကို အထောက်အကူပြုပါတယ်။
၄။ ရှောင်သင့်တဲ့ အစားအစာတွေကရော?
စိတ်ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ အစားအစာတွေကိုတော့ တတ်နိုင်သမျှ လျှော့ချသင့်ပါတယ်။
ပြုပြင်ထားသော အစာများ (Processed Foods) – သကြားဓာတ်၊ ဆီဓာတ်နဲ့ ဆားဓာတ်များတဲ့ အသင့်စား အစားအစာတွေက အူထဲက မကောင်းတဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေကို ပိုများစေပြီး ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
သကြားဓာတ် လွန်ကဲခြင်း – သကြား အလွန်အကျွံစားသုံးခြင်းက စိတ်ခံစားမှု အတက်အကျ မြန်စေပြီး ရေရှည်မှာ စိတ်ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။
သုတေသနတွေက ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြသနေတာကတော့ စားလိုက်တဲ့ အစားအစာတိုင်းဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရုပ်ခန္ဓာကိုသာမက၊ စိတ်ခံစားမှုနဲ့ အတွေးအခေါ်ကိုပါ လွှမ်းမိုးနေတယ်ဆိုတာပါပဲ။ ဒါကြောင့် စိတ်ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ချင်တယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ရဲ့ အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးကိုပါ ဂရုစိုက်ဖို့ မမေ့ပါနဲ့နော်။