မိသားစုဆိုတာ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၊ လုံခြုံမှုပေးတဲ့ အိမ်ကလေး ဖြစ်ပေမယ့်၊ တစ်ခါတလေ မတူညီတဲ့ အမြင်တွေ၊ မျှော်လင့်ချက်တွေကြောင့် မိသားစုဝင်တွေကြား ပဋိပက္ခ (Conflict) တွေ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။ မိသားစု ပြဿနာတွေကို ထိရောက်စွာ ဖြေရှင်းနိုင်မှသာ အိမ်တွင်း အေးချမ်းသာယာမှု ရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။
မိသားစု ပဋိပက္ခတွေကို ကျန်းမာစွာ ဖြေရှင်းပြီး ခိုင်မာတဲ့ မိသားစု နှောင်ကြိုးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်မယ့် အဓိက အချက် (၅) ချက် ကို ဆွေးနွေးရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ တကယ်နားထောင်ခြင်းကို လေ့ကျင့်ပါ (Active Listening)
မိသားစုဝင်တွေ ရန်ဖြစ်တဲ့အခါ ကိုယ့်ဘက်က မှန်ကန်ကြောင်း ချေပဖို့ပဲ အာရုံစိုက်နေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ ပြဿနာကို ပိုဆိုးစေပါတယ်။
နားလည်အောင် နားထောင်ပါ- ပြန်ပြောဖို့ စောင့်ဆိုင်းနေတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ တစ်ဖက်လူ ဘာကိုခံစားနေရလဲ၊ ဘာကိုဆိုလိုချင်လဲဆိုတာကို နက်နက်နဲနဲ နားလည်အောင် ကြိုးစားပါ။
ခံစားချက်ကို အသိအမှတ်ပြုပါ- သင့်ရဲ့ မိသားစုဝင် စကားပြောပြီးတဲ့အခါ “အန်တီပြောတာ နားလည်ပါတယ်။ အခုလို စိတ်မကောင်းဖြစ်ရတာ မလွယ်ဘူးဆိုတာ ကျွန်တော် သိပါတယ်” စသဖြင့် သူတို့ရဲ့ ခံစားချက်ကို အရင်ဆုံး အသိအမှတ်ပြုပေးပါ။ ဒါက သူတို့ကို တန်ဖိုးထားကြောင်း ပြသပါတယ်။
ရှင်းလင်းအောင် ပြန်မေးပါ- မရှင်းလင်းတာတွေရှိရင် ပိုမိုနားလည်အောင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ မေးခွန်းတွေ မေးမြန်းပါ။
၂။ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ထိခိုက်စေသော စကားများကို ရှောင်ပါ (Avoid Personal Attacks)
ရန်ဖြစ်တဲ့အခါ ကိုယ်မပြောသင့်တဲ့၊ နာကျင်စေမယ့် စကားလုံးတွေကို အလွယ်တကူ သုံးမိတတ်ပါတယ်။ စကားဝိုင်းကို အပြုသဘောဆောင်အောင် ထိန်းသိမ်းပါ။
“ငါ့” စကားလုံးကို သုံးပါ (Use “I” Statements)- အခြားသူကို အပြစ်တင်သည့်ပုံစံ (“မင်းက အမြဲတမ်း နောက်ကျတယ်”) ကို ရှောင်ပြီး သင့်ခံစားချက်ကို ဦးတည်ပြောဆိုပါ (“မင်း နောက်ကျတော့ ငါ စိတ်ပူပြီး စိတ်ဖိစီးမှု ခံစားရတယ်”)။
အတိတ်ကို မတူးဆွပါနဲ့- လက်ရှိ ပြဿနာကိုသာ အာရုံစိုက်ပါ။ အရင်က ဖြစ်ခဲ့တဲ့၊ မဆိုင်တဲ့ ပြဿနာဟောင်း တွေကို ပြန်ဆွဲထုတ်ခြင်းက အဖြေရှာမှုကို ပိုခက်စေပါတယ်။1
ဒေါသကို ထိန်းချုပ်ပါ- စကားဝိုင်းက အရမ်းပြင်းထန်လာရင် “ခဏနားပါဦး” လို့ ပြောပြီး နှစ်ဦးသား အေးချမ်းသွားမယ့် အချိန်အထိ ဆွေးနွေးခန်းကို ရပ်တန့်ထားသင့်ပါတယ်။
၃။ ကျန်းမာသော နယ်နိမိတ်များ သတ်မှတ်ပါ (Set Healthy Boundaries)
မိသားစုဝင်တွေဟာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အရမ်းရင်းနှီးလွန်းတာကြောင့် တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နယ်နိမိတ် (Personal Space) ကို မလေးစားမိတာမျိုးတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
နယ်နိမိတ်ကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြပါ- “ည ၉ နာရီနောက်ပိုင်း အလုပ်ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး စကားမပြောတော့ပါဘူး” (သို့မဟုတ်) “ကျွန်တော့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်အခန်းကို ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ မဝင်ပါနဲ့” စသဖြင့် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောဆိုပါ။
လေးစားလိုက်နာပါ- သင်နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်သလိုပဲ၊ အခြားမိသားစုဝင်တွေရဲ့ နယ်နိမိတ်ကိုလည်း လေးစားပေး ပါ။ နယ်နိမိတ် ချိုးဖောက်ခံရရင် အေးဆေးတည်ငြိမ်စွာ ပြန်လည် သတိပေးပါ။
၄။ အလျှော့အတင်းလုပ်ကာ အဖြေရှာပါ (Compromise and Problem-Solve)
မိသားစု ပဋိပက္ခအများစုမှာ တစ်ဖက်တည်းက အမြဲတမ်း မှန်နေတယ်ဆိုတာမျိုး မရှိပါဘူး။ အဖြေရှာရာမှာ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အနိုင်ရစေမယ့် (Win-Win Solution) လမ်းကြောင်းကို ရှာဖွေရပါမယ်။
လိုအပ်ချက်များကို စာရင်းပြုစုပါ- ပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ နှစ်ဦးစလုံးရဲ့ လိုအပ်ချက်၊ ဆန္ဒတွေကို စာရင်းပြုစုပါ။
အတူတူ ညှိနှိုင်းပါ- မိသားစုဝင်အားလုံး လက်ခံနိုင်တဲ့ အလယ်အလတ်လမ်းကို ရှာဖွေပါ။ ဥပမာ- ညီအစ်မနှစ်ယောက်လုံးက ကားသုံးချင်ရင် “တနင်္လာ၊ ဗုဒ္ဓဟူး၊ သောကြာ ညီမ၊ ကျန်ရက်တွေ အစ်မ” စသဖြင့် တိကျတဲ့ ဖြေရှင်းနည်းကို သတ်မှတ်ပါ။
၅။ ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို လေ့ကျင့်ပြီး ရှေ့ဆက်ပါ (Practice Forgiveness)
အငြင်းပွားမှုတွေ ဖြစ်ပြီးတဲ့အခါမှာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မကျေနပ်ချက်တွေကို စိတ်ထဲမှာ ဆက်ထား နေခြင်းက ဆက်ဆံရေးကို အနာဂတ်မှာ ပိုပြီး အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေပါတယ်။
မေတ္တာကို အဓိကထားပါ- ခံစားချက် ထိခိုက်ခဲ့ရရင်တောင် မိသားစုဝင်ကို ချစ်ခင်တဲ့ မေတ္တာကို အဓိကထားပြီး ခွင့်လွှတ်ဖို့ ကြိုးစားပါ။
ပြန်လည်ချိတ်ဆက်ပါ- အငြင်းပွားမှု ပြီးဆုံးပြီးနောက် အခြေအနေကို ပုံမှန်အတိုင်း ဖြစ်အောင် နေထိုင်ပါ။ အတူတူ ရယ်မောတာ၊ အပြင်သွားတာမျိုးတွေ ပြန်လုပ်ခြင်းအားဖြင့် ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်နွေးထွေးအောင်လုပ် ဆောင်ပါ။
မိသားစု ပဋိပက္ခတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ဆိုတာဟာ အချိန်ယူရတဲ့ အနုပညာတစ်ခုပါပဲ။ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် နားလည်ပေးခြင်း၊ လေးစားပေးခြင်းနဲ့ ပွင့်လင်းစွာ ပြောဆိုခြင်းတို့က ခိုင်မာတဲ့ မိသားစုတစ်ခုကို ဖန်တီးပေးပါလိမ့် မယ်။
Hug Myanmar ပရိသတ်ကြီးရဲ့ မိသားစုအိမ်ကလေးလည်း ချစ်ခြင်းမေတ္တာတွေနဲ့ အမြဲတမ်း ပြည့်လျှမ်းနေပါစေလို့ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။