မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှာ “ယောကျ်ားဆိုတာ ခိုင်မာရမယ်၊ မငိုရဘူး၊ စိတ်ဓာတ်မကျရ ဘူး” ဆိုတဲ့ အယူအဆဟောင်းတွေ ရှိနေဆဲပါ။ ဒီအယူအဆတွေကြောင့်ပဲ အမျိုးသားအများစုဟာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာတဲ့အခါ ဘယ်သူ့ကိုမှ ဖွင့်မပြောဘဲ တစ်ယောက်တည်း ကြိတ်မှိတ်ခံစားနေတတ်ကြပါတယ်။
၁။ “ခိုင်မာခြင်း” ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်အမှန်
ယောကျ်ားတစ်ယောက် ခိုင်မာတယ်ဆိုတာ ခံစားချက်တွေကို ဖုံးကွယ်ထားတာကို မဆိုလိုပါဘူး။ တကယ်တော့ ကိုယ့်ရဲ့ အားနည်းချက်ကို သိပြီး အကူအညီတောင်းဖို့ ဝန်မလေးတာဟာ အစစ်အမှန် ခိုင်မာခြင်း (True Strength) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
စိတ်ဓာတ်ကျတာ၊ စိုးရိမ်ပူပန်တာဟာ ယောကျ်ားမပီသတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်အခြေအနေတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ တိတ်ဆိတ်စွာ ခံစားနေရခြင်းရဲ့ အန္တရာယ်
အမျိုးသားအများစုဟာ စိတ်ညစ်တဲ့အခါ စကားနဲ့ဖွင့်ပြောမယ့်အစား အရက်သောက်တာ၊ ဒေါသထွက်တာ ဒါမှမဟုတ် လူသူနဲ့ ဝေးရာမှာ နေတာမျိုးတွေ လုပ်တတ်ကြပါတယ်။
Time to Change က ဇာတ်လမ်းရှင်တစ်ယောက်က “ကျွန်တော် စိတ်ညစ်နေတာကို ဖွင့်မပြောဘဲ အလုပ်ထဲမှာပဲ အတင်းနှစ်ထားခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ရေရှည်မှာတော့ အဲဒီဖိအားက ကျွန်တော့်ကို ပေါက်ကွဲသွားစေခဲ့တယ်” လို့ ဆိုပါတယ်။ ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ စိတ်ဒဏ်ရာဟာ ပိုပြီး အမြစ်တွယ်တတ်ပါတယ်။
၃။ “ယောကျ်ားချင်း စကားပြောပါ” (Real Men Talk)
အမျိုးသားတွေအတွက် အထိရောက်ဆုံး ကုထုံးတစ်ခုကတော့ သူငယ်ချင်းချင်း ဖြစ်စေ၊ ယုံကြည်ရသူကိုဖြစ်စေ ရိုးရိုးသားသား ဖွင့်ပြောလိုက်တာပါပဲ။
စကားစမြည်ပြောခြင်း-“အဆင်ပြေလား” လို့ မေးတဲ့အခါ “တကယ်တော့ ငါ နည်းနည်း စိတ်ညစ်နေတယ်” လို့ ပြောလိုက်တာဟာ သင့်ရင်ထဲက ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးရဲ့ ထက်ဝက်ကို ချလိုက်သလိုပါပဲ။ သင့်သူငယ်ချင်းဆီကလည်း “ငါလည်း ဒီလိုဖြစ်ဖူးတာပဲ” ဆိုတဲ့ စာနာမှုကို ပြန်ရတဲ့အခါ သင်တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်ဘူးဆိုတာ သိလာပါလိမ့်မယ်။
၄။ ပတ်ဝန်းကျင်က ဘယ်လိုဖေးမမလဲ?
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ညီအစ်ကို၊ သူငယ်ချင်း၊ ခင်ပွန်း ဒါမှမဟုတ် သားဖြစ်သူက ပုံမှန်ထက် ထူးခြားနေရင် (ဥပမာ- စကားနည်းသွားရင်၊ အမြဲတမ်း ဒေါသထွက်နေရင်) ဝေဖန်တာမျိုးထက် “ငါ မင်းဘေးမှာ ရှိတယ်၊ ပြောချင်တာရှိရင် နားထောင်ပေးမယ်” ဆိုတဲ့ လုံခြုံမှုမျိုး ပေးသင့်ပါတယ်
၅။ အကူအညီ ရယူဖို့ မကြောက်ပါနဲ့
စိတ်ကျန်းမာရေး ပညာရှင်တွေနဲ့ ပြသတာ၊ ဆွေးနွေးတာဟာ ရှက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကားပျက်ရင် ဝပ်ရှော့သွားသလိုပဲ၊ စိတ်ပင်ပန်းရင်လည်း တတ်ကျွမ်းသူနဲ့ တိုင်ပင်တာဟာ အကောင်းဆုံး ရွေးချယ်မှုပါပဲ။
ယောကျ်ားတစ်ယောက်ရဲ့ တန်ဖိုးဟာ အရာအားလုံးကို အောင့်အည်းသည်းခံနေတာမှာ မရှိပါဘူး။ ကိုယ့်စိတ် ကျန်းမာရေးကို ကိုယ်တိုင် ပြန်လည်စောင့်ရှောက်နိုင်တာကမှ တကယ့် လူပီသခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။