“လူတွေအများကြီးကြားထဲမှာ ရှိနေပေမယ့် တစ်ယောက်တည်းဖြစ်နေသလို ခံစားရဖူးပါသလား?” ဒီခံစားချက်ကို ကျွန်တော်တို့ အထီးကျန်ခြင်း (Loneliness) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ လေ့လာချက်တွေအရ အထီးကျန်ခြင်းဟာ ရိုးရိုးလေး ခံစားရတဲ့ စိတ်အခြေအနေတစ်ခုတင်မဟုတ်ဘဲ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေ နိုင်တဲ့ အချက်တစ်ချက် ဖြစ်နေပါတယ်။
ဒီနေ့မှာတော့ အထီးကျန်ခြင်းရဲ့ နောက်ကွယ်က သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်တွေနဲ့ ဒါကို ဘယ်လိုရင်ဆိုင် ကျော်ဖြတ်မလဲဆိုတာ ဆွေးနွေးသွားပါမယ်။
၁။ အထီးကျန်ခြင်းဟာ “စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှု” တစ်ခုပါ
သိပ္ပံပညာရှင်တွေရဲ့ တွေ့ရှိချက်အရ ကျွန်တော်တို့ အထီးကျန်တယ်လို့ ခံစားရတဲ့အခါ ဦးနှောက်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုဟာ ခန္ဓာကိုယ် နာကျင်တဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုနဲ့ အတူတူပဲလို့ ဆိုပါတယ်။
အချက်ပေးစနစ်- အထီးကျန်ခြင်းဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဦးနှောက်ကနေ “မင်းမှာ လူမှုရေးအရ အဆက်အသွယ် ပြတ်နေပြီ၊ တစ်ခုခုလုပ်ဖို့ လိုအပ်နေပြီ” လို့ အချက်ပေးနေတဲ့ ခေါင်းလောင်းသံပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ အထီးကျန်ခြင်းနဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေး ဆက်စပ်ပုံ
အထီးကျန်မှုဟာ ရေရှည်ဖြစ်လာတဲ့အခါ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာ အောက်ပါဆိုးကျိုးတွေကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်-
စိုးရိမ်ပူပန်မှု မြင့်တက်ခြင်း (Anxiety)- တစ်ယောက်တည်းဖြစ်နေတဲ့အခါ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပိုပြီး စိုးရိမ် ကြောက်ရွံ့လာတတ်ပါတယ်။
စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း (Depression)- မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးမရှိဘူးလို့ ထင်လာပြီး လောကကြီးကနေ သီးခြားဖြစ်နေသလို ခံစားရတာမျိုးပါ။
အိပ်စက်မှု ပြဿနာများ- အထီးကျန်သူတွေဟာ ညဘက်မှာ ကောင်းကောင်းအိပ်မပျော်တာ ဒါမှမဟုတ် အိပ်မက်ဆိုးတွေ မကြာခဏမက်တာမျိုး ကြုံရတတ်ပါတယ်
၃။ ဆိုရှယ်မီဒီယာက အထီးကျန်မှုကို ပြေပျောက်စေသလား?
ဒါက စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ။ သုတေသနတွေအရ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာ လူပေါင်းထောင်ချီနဲ့ ချိတ်ဆက်နေပေမယ့် “အစစ်အမှန် ရင်းနှီးမှု” မရှိရင် အထီးကျန်မှုကို ပိုပြီးတိုးစေနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူများတွေရဲ့ ပျော်ရွှင်နေတဲ့ ပုံရိပ်တွေကို ကြည့်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် နှိုင်းယှဉ်မိတာက ပိုပြီး အထီးကျန်စေတတ် ပါတယ်။
၄။ အထီးကျန်ခြင်းကို ဘယ်လိုရင်ဆိုင်မလဲ?
အထီးကျန်မှုကို ကျော်ဖြတ်ဖို့ဆိုတာ တစ်ခါတည်းနဲ့ မလွယ်ကူပေမယ့် အောက်ပါအချက်လေးတွေကို စတင် ကြည့်နိုင်ပါတယ်-
အရည်အသွေးကို ဦးစားပေးပါ- လူအများကြီးနဲ့ သိဖို့မလိုပါဘူး။ သင့်ကို နားလည်ပြီး စိတ်ရင်းနဲ့ အားပေးမယ့် လူတစ်ယောက်၊ နှစ်ယောက်နဲ့ အချိန်ပေး စကားပြောပါ။
စေတနာ့ဝန်ထမ်း လုပ်ဆောင်ပါ- အခြားသူတွေကို ကူညီပေးခြင်းက မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးရှိတယ်လို့ ခံစားရစေပြီး လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ ပြန်လည်ချိတ်ဆက်မိစေပါတယ်။
ဝါသနာတူအဖွဲ့များမှာ ပါဝင်ပါ- စာဖတ်ဝိုင်း၊ အားကစားအဖွဲ့ စတဲ့ မိမိဝါသနာပါရာ အုပ်စုတွေမှာ ပါဝင်ခြင်းက သဘာဝကျကျ မိတ်ဆွေသစ်တွေ ရရှိစေပါတယ်။
၅။ အကူအညီတောင်းဖို့ မရှက်ပါနဲ့
အထီးကျန်တဲ့ ခံစားချက်က အရမ်းပြင်းထန်လာပြီး နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်လာပြီဆိုရင် စိတ်ကျန်းမာရေးပညာရှင် တွေနဲ့ ဆွေးနွေးတာဟာ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းပါ။ ဒါဟာ အားနည်းတာမဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ချစ်မြတ်နိုး တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အထီးကျန်ခြင်းဆိုတာ ကျွန်တော်တို့အားလုံး တစ်ချိန်မဟုတ် တစ်ချိန် ကြုံတွေ့ရမယ့် ခံစားချက်ပါ။ အရေးကြီး တာက အဲဒီထဲမှာပဲ ပိတ်မိမနေဖို့နဲ့ တစ်ဖက်လူကို လက်ကမ်းနှုတ်ဆက်ဖို့ အားထုတ်ကြည့်ဖို့ပါပဲ။