ကျွန်တော်တို့ စိတ်ညစ်တဲ့အခါ ဗိုက်အောင့်တာ၊ ခေါင်းကိုက်တာမျိုး ကြုံဖူးကြမှာပါ။ ဒါဟာ တိုက်ဆိုင်မှု မဟုတ်ပါဘူး။ သုတေသနတွေအရ “စိတ်ကျန်းမာရေး” နဲ့ “ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာရေး” ဆိုတာ ခွဲခြားလို့မရဘဲ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အပြန်အလှန် အကျိုးသက်ရောက်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီနေ့မှာတော့ သိပ္ပံနည်းကျ တွေ့ရှိချက်တွေအရ စိတ်ကျန်းမာရေးက ကိုယ်ခန္ဓာအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်နေလဲ ဆိုတာကို Hug Myanmar ပရိသတ်ကြီးအတွက် ဆွေးနွေးတင်ပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ ဦးနှောက်နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း
သုတေသနတွေအရ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဦးနှောက်ဟာ ဗဟိုထိန်းချုပ်ရေးစင်တာ ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ၊ ကိုယ်ခန္ဓာရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းနဲ့ အာရုံကြောတွေ၊ ဟော်မုန်းတွေကတစ်ဆင့် အမြဲတမ်း စကားပြောနေပါတယ်။
စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ ရောင်ရမ်းမှု (Inflammation)- ကျွန်တော်တို့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ ကြာရှည်ခံစားရတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်စေတဲ့ ဓာတ်ပစ္စည်းတွေ ထွက်လာပါတယ်။ ဒါက ရေရှည်မှာ နှလုံးရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါနဲ့ တခြားကိုယ်ခံအားကျဆင်းမှုဆိုင်ရာ ရောဂါတွေကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
၂။ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းနှင့် နှလုံးကျန်းမာရေး
MQ ရဲ့ လေ့လာချက်တွေအရ စိတ်ကျန်းမာရေး ပြဿနာရှိသူတွေဟာ နှလုံးနဲ့ သွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဘာကြောင့်လဲ? စိတ်ဓာတ်ကျတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်တွေ ပြောင်းလဲသွားသလို၊ အိပ်စက်မှုပုံစံနဲ့ အစားအသောက်ပုံစံတွေပါ ပျက်ယွင်းသွားတတ်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် “စိတ်ကို ကုသခြင်းဟာ နှလုံးကို ကာကွယ်ခြင်း” ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုက စိတ်ကို ဘယ်လိုကုသသလဲ?
သုတေသနတွေက အတည်ပြုထားတာကတော့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုလုပ်တာဟာ စိတ်ကျရောဂါအတွက် ဆေးဝါးတွေနဲ့ ကုထုံးတွေလိုပဲ ထိရောက်မှုရှိတယ်ဆိုတာပါပဲ။
လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တဲ့အခါ ဦးနှောက်ထဲကနေ ပျော်ရွှင်မှုကိုပေးတဲ့ Endorphins ဓာတ်တွေ ထွက်လာပြီး စိတ်ဖိစီးမှုကို လျော့ကျစေပါတယ်။ ကိုယ်ခန္ဓာလှုပ်ရှားခြင်းက စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် အကောင်းဆုံး သဘာဝ ဆေးတစ်ခွက်ပါ။
၄။ အစာအိမ်က ဒုတိယဦးနှောက်လား?
ကျွန်တော်တို့ စားလိုက်တဲ့ အစားအစာတွေဟာ စိတ်ခံစားမှုကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှုရှိပါတယ်။
အစာအိမ်ထဲမှာရှိတဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေဟာ စိတ်ခံစားမှုကို ထိန်းချုပ်တဲ့ Serotonin (ပျော်ရွှင်မှုဟော်မုန်း) ထုတ်လုပ်မှုမှာ အရေးပါပါတယ်။ ဒါကြောင့် အာဟာရပြည့်ဝအောင် စားသုံးတာဟာ စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် သုတေသနပြုထားတဲ့ ကုထုံးတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
၅။ ဘက်စုံကုသမှုရဲ့ အရေးပါပုံ (Holistic Approach)
အရင်ကတော့ ကိုယ်ခန္ဓာဖျားရင် ဆရာဝန်ဆီသွား၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဆိုရင် စိတ်ပညာရှင်ဆီသွားပြီး သီးခြားစီ ကုသခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုနောက်ဆုံး သုတေသနတွေကတော့ လူတစ်ယောက်ကို ကျန်းမာစေဖို့ “စိတ်ရော ကိုယ်ပါ” ပေါင်းစပ်ကုသဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ပြောရရင်တော့… စိတ်ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်တာဟာ စိတ်ကူးယဉ်ဆန်တဲ့အလုပ် မဟုတ်ပါဘူး။ သင့်ရဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံး ကျန်းမာဖို့အတွက် သိပ္ပံနည်းကျ လိုအပ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကလေး နွမ်းနယ်နေတယ်လို့ ခံစားရရင် ဒါဟာ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အချက်ပေးခေါင်းလောင်းသံလို့ သတိပြုပေးပါ။
Hug Myanmar ပရိသတ်ကြီးလည်း စိတ်ရော၊ ကိုယ်ပါ ကျန်းမာရွှင်လန်းပြီး သာယာတဲ့ နေ့ရက်တွေကို ပိုင်ဆိုင်နိုင် ပါစေ။