တစ်ခါတလေ ဘဝမှာ အရာရာအဆင်မပြေဖြစ်လာတဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် သူများတွေရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေကို မြင်ရတဲ့အခါ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မလုံမလဲ ဖြစ်တာ၊ ကိုယ့်တန်ဖိုးကို မယုံကြည်တော့တာမျိုးတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးထားမှု နည်းလာတာဟာ စိုးရိမ်စိတ် (Anxiety)၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း (Depression) နဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာမှာ ချီတုံချတုံ ဖြစ်နေတာမျိုးတွေအထိ သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ပါတယ်။
ဒါဆို ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုနဲ့ တန်ဖိုးထားမှုကို ကျန်းမာတဲ့ အဆင့်တစ်ခုအထိ ဘယ်လို တည်ဆောက်မလဲဆိုတာ လက်တွေ့ကျတဲ့ နည်းလမ်း ၅ ခု နဲ့ ပြောပြပေးချင်ပါတယ်။
နေ့စဉ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးထားမှု မြှင့်တင်နိုင်တဲ့ နည်းလမ်း ၅ ခု
အချက် (၁) – ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြောတဲ့ စကားတွေကို ပြန်စစ်ဆေးပါ (Challenge Your Inner Critic)
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အတွင်းစိတ်မှာ အမြဲတမ်း “ဝေဖန်သူ” (Inner Critic) တစ်ယောက်ရှိနေတတ်ပါတယ်။ “နင်က ဒါကို မလုပ်နိုင်ပါဘူး၊ နင့်ကို ဘယ်သူမှ ဂရုစိုက်မှာ မဟုတ်ဘူး” စတဲ့ အဆိုးမြင်စကားတွေကို အမြဲပြောနေ တတ်ပါတယ်။
အဲဒီစကားကို မယုံပါနဲ့: ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အဆိုးမြင်စကား ပြောမိတိုင်း ရပ်လိုက်ပါ။ ပြီးရင် “ဒီအတွေးဟာ အမှန်တရားလား?” လို့ ပြန်မေးခွန်းထုတ်ပါ။
ကောင်းသောစကားနဲ့ အစားထိုးပါ: “ငါ ဒါကို မလုပ်နိုင်ဘူး” လို့ တွေးမိရင် “ဒါက ခက်ခဲတယ်ဆိုတာ ငါသိတယ်၊ ဒါပေမယ့် ငါကြိုးစားကြည့်မယ်၊ ငါ သင်ယူနိုင်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားမျိုးနဲ့ အစားထိုးပြောဆိုပေးပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကို အကောင်းမြင်တဲ့ “မိတ်ဆွေကောင်း” တစ်ယောက်လို ဆက်ဆံပါ။
အချက် (၂) – ကိုယ်ကျွမ်းကျင်တဲ့ အရာတွေစာရင်း လုပ်ပါ (List Your Strengths)
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးနည်းတယ်လို့ ခံစားလာရတဲ့အခါ၊ ကိုယ်ဘာတွေ လုပ်နိုင်လဲ၊ ဘယ်နေရာတွေမှာ ထူးချွန်လဲဆိုတာကို မေ့လျော့သွားတတ်ပါတယ်။
နေ့တိုင်း ဖတ်ပါ – စာရွက်တစ်ရွက်မှာ သင်ပိုင်ဆိုင်တဲ့ အရည်အချင်းတွေ၊ အောင်မြင်မှုသေးသေးလေးတွေ၊ သူများတွေက သင့်အကြောင်း ကောင်းတယ်လို့ ပြောခဲ့ဖူးတဲ့ စကားလုံးတွေ ကို ရေးချပြီးထားပါ။
ဥပမာများ – “ပြဿနာဖြေရှင်းနိုင်သူ”၊ “သူများစကားကို စိတ်ရှည်လက်ရှည် နားထောင်ပေးနိုင်သူ”၊ “ဒီနေ့ အချိန်မီ အလုပ်ပြီးမြောက်အောင် လုပ်ခဲ့သူ” စသဖြင့်ပေါ့။ ဒီစာရင်းကို မကြာခဏ ပြန်ဖတ်ခြင်းအားဖြင့် ကိုယ့်တန်ဖိုးကို အမြဲတမ်း သတိရနေစေပါလိမ့်မယ်။
အချက် (၃) – “မဟုတ်ဘူး” လို့ ပြောတတ်အောင် လေ့ကျင့်ပါ (Learn to Say No)
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးထားမှု နည်းသူတွေဟာ သူများရဲ့ တောင်းဆိုမှုတိုင်းကို ငြင်းပယ်ဖို့ ခက်ခဲပြီး၊ အမြဲတမ်း လူတိုင်းကို ကျေနပ်အောင် လုပ်ပေးဖို့ ကြိုးစားနေတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကိုယ့်ရဲ့ စွမ်းအင်ကို ကုန်ခမ်းစေပြီး စိတ်ဖိစီးမှုတွေ ဖြစ်စေပါတယ်။
နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ပါ – ကိုယ်လုပ်နိုင်တာနဲ့ မလုပ်နိုင်တာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သတ်မှတ်ပါ။ ကိုယ့်အတွက် အရေးမပါတဲ့ အလုပ်တွေကို “မဟုတ်ဘူး” လို့ ငြင်ငြင်သာသာ ပြောတတ်အောင် လေ့ကျင့်ပါ။
ကိုယ့်လိုအပ်ချက်ကို ဦးစားပေးပါ – ကိုယ့်ရဲ့ အနားယူချိန်၊ ကိုယ့်ရဲ့ ပန်းတိုင်တွေအတွက် အချိန်ပေးဖို့ဟာ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ကိုယ့်ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်တာပါ။
အချက် (၄) – ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဂရုစိုက်ပါ (Prioritize Self-Care)
စိတ်နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ခြင်းအားဖြင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာမှုကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးပါတယ်။
ပုံမှန် အလေ့အကျင့် ထားပါ – အိပ်ရေးဝဝ အိပ်တာ၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်အောင် စားတာ၊ ခန္ဓာကိုယ် လှုပ်ရှားမှု ပုံမှန်လုပ်တာတွေဟာ စိတ်ခံစားချက် ကောင်းမွန်ဖို့အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်တွေပါ။
အားပေးမှုကို ရှာပါ – ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးထားမှု နည်းပါးနေတယ်လို့ ခံစားရရင် ယုံကြည်ရတဲ့ သူငယ်ချင်း၊ မိသားစု ဒါမှမဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပညာရှင်တစ်ဦးဆီကနေ အကူအညီနဲ့ အားပေးမှု ရယူဖို့ တုံ့ဆိုင်းမနေပါနဲ့။
အချက် (၅) – အမှားတွေကို သင်ခန်းစာအဖြစ် မြင်ပါ (Embrace Imperfection)
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးထားမှု နည်းသူတွေဟာ အမှားတစ်ခုခု လုပ်မိတာကို ဘဝရဲ့ အဆုံးသတ်ကြီးလို မြင်တတ် ကြပါတယ်။
လူတိုင်း အမှားလုပ်ပါတယ် – ဘယ်သူမှ ပြီးပြည့်စုံတာ မရှိပါဘူး။ အမှားလုပ်မိတာဟာ သင်ဟာ မတော်လို့၊ ညံ့ဖျင်းလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ သင်ဟာ ကြိုးစားနေလို့ပါ။
လေ့လာသင်ယူပါ – အမှားတစ်ခု ဖြစ်လာတိုင်း “ဒီအမှားကနေ နောက်တစ်ခါအတွက် ငါဘာတွေ သင်ယူရမလဲ” လို့ ပြောင်းလဲ စဉ်းစားပါ။ ဒီလို ရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် အမှားကို ကိုယ့်ရဲ့ တိုးတက်မှုအတွက် လှေကားထစ်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးချနိုင်ပါလိမ့်မယ်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးထားမှုဟာ အပြင်ကနေ ရလာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ အတွင်းစိတ်ကနေ စတင် တည်ဆောက်ရတာပါ။ နေ့တိုင်း ဒီအချက်လေးတွေကို လေ့ကျင့်ရင်း သင်ဟာ ဘယ်သူနဲ့မှ မတူအောင် တန်ဖိုးရှိတဲ့ သူတစ်ယောက် ဆိုတာကို ခံယူနိုင်ပါစေလို့ Hug Myanmar က အားပေးလိုက်ပါတယ်။