ချစ်ခြင်းမေတ္တာဆိုတာ ချစ်သူရည်းစား ဒါမှမဟုတ် အိမ်ထောင်ဖက်တွေကြားမှာပဲ ရှိတာမဟုတ်ပါဘူး။ မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်း၊ မိသားစုနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ချစ်ခင်တဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေ အားလုံးဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးအပေါ် ကြီးမားတဲ့ သက်ရောက်မှု ရှိနေတယ်ဆိုတာကို စိတ်ကျန်းမာရေး သုတေသနအဖွဲ့အစည်း MQ က ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးမှာ၊ ကျန်းမာတဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေက သင့်ရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပျော်ရွှင်မှုအတွက် ဘာကြောင့် အဓိကသော့ချက် ဖြစ်နေလဲဆိုတာကို ရှင်းပြပေးပါမယ်။
၁။ လူမှုဆက်ဆံရေးရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူး (The Mental Benefits of Social Connection)
လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ၊ လူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးအပေါ် ဆက်ဆံရေးတွေရဲ့ သက်ရောက်မှု ဟာ စိတ်ကျန်းမာရေးက ဆက်ဆံရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုထက် ပိုများပြားပါတယ်။ ဆိုလိုတာကတော့-
စိတ်ဓာတ်ကျမှု လျော့ကျခြင်း (Reduced Depression): ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ချစ်ခင်ခံရတယ်လို့ ခံစားရသူ ဒါမှမဟုတ် အခြားသူတွေကို ချစ်ခင်သူတွေဟာ စိတ်ဓာတ်ကျတဲ့ လက္ခဏာ (Depressive Symptoms) တွေ သိသိသာသာ နည်းပါးကြောင်း တွေ့ရပါတယ်။
စိတ်ဖိစီးမှု ခံနိုင်ရည် မြင့်တက်ခြင်း (Increased Resilience): ခိုင်မာတဲ့ လူမှုကွန်ရက် (Social Network) ရှိသူတွေဟာ ဘဝရဲ့ ခက်ခဲတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေကို ပိုမို ခံနိုင်ရည်ရှိကြပါတယ်။ ပံ့ပိုးမှုပေးနိုင်တဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေက စိတ်ကို လုံခြုံမှုပေးနိုင်ပါတယ်။
၂။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာရဲ့ ပုံစံများ (Different Forms of Love)
ချစ်ခြင်းမေတ္တာဆိုတာ ရိုမန်တစ်ဆန်တဲ့ ဆက်ဆံရေး (Eros) တစ်ခုတည်းသာ မဟုတ်ဘဲ၊ သင့်စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ အခြားပုံစံများလည်း ရှိပါတယ်။
(က) မိတ်ဆွေရင်းနှင့် ချစ်ခြင်း (Platonic Love / Friendship)
အရေးပါပုံ- ချစ်သူရည်းစား ဆက်ဆံရေးလိုပဲ၊ ခိုင်မာတဲ့ မိတ်ဆွေဆက်ဆံရေးဟာလည်း စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးကျေးဇူးတွေ အများကြီး ပေးပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အထီးကျန်ခြင်း (Loneliness) ကို လျှော့ချရာမှာ မိတ်ဆွေတွေက အလွန်အရေးပါပါတယ်။
သတိပြုရန်- သင်ချစ်ခင်ရတဲ့သူတွေနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိသော ဆက်သွယ်မှု (Meaningful Connection) ရှိခြင်းက ပိုမို ကောင်းမွန်တဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။
(ခ) ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဂရုဏာဖြင့် ချစ်ခြင်း ( Self-Compassion)
ဆိုလိုရင်း- ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် နားလည်ပေးခြင်း၊ လက်ခံပေးခြင်း၊ ဂရုစိုက်ပေးခြင်းနှင့် ကာကွယ်ပေးခြင်း (Self-Care) ဖြစ်ပါတယ်။
အကျိုးကျေးဇူး- စိတ်ကျန်းမာရေး အခက်အခဲများနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရသူများအတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ချစ်ခင်ဖို့ ကြိုးစားရတာ ခက်ခဲနိုင်ပေမဲ့၊ မိမိကိုယ်ကို ဂရုဏာ (Self-Compassion) လေ့ကျင့်မှုတွေဟာ စိတ်ဖိစီးမှု နဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေ ကို သိသိသာသာ လျော့ကျစေတယ်လို့ သုတေသနတွေက ဖော်ပြပါတယ်။
၃။ ကျန်းမာရေးအတွက် သတိထားသင့်သည့် အချက်များ
ချစ်ခြင်းမေတ္တာနဲ့ ဆက်ဆံရေးတိုင်းက ကောင်းကျိုးချည်းပဲ ပေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အချို့သော အခြေအနေတွေမှာ စိတ်ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။
စွဲလမ်းသော ချစ်ခြင်း (Obsessive Love): ရိုမန်တစ် ဆက်ဆံရေးမှာ အစွဲအလမ်းကြီးသော ချစ်ခြင်း ပုံစံဟာ စိတ်ကျန်းမာရေး အခြေအနေများ (ဥပမာ- စိုးရိမ်ပူပန်မှု သို့မဟုတ် OCD) နဲ့ ဆက်စပ်နေနိုင်ပါတယ်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို အကြောင်းပြပြီး ခြယ်လှယ်မှု (Manipulation) သို့မဟုတ် ထိန်းချုပ်မှု (Control) တွေ ရှိလာရင် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်တဲ့ ဆက်ဆံရေးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါတယ်။
အထီးကျန်ခြင်း (Loneliness): ဆက်ဆံရေး မရှိခြင်း သို့မဟုတ် ဆက်ဆံရေးရှိသော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ရှိသော ဆက်သွယ်မှု ကင်းမဲ့ခြင်းဟာ အထီးကျန်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး၊ ဒါဟာ စိတ်ကျန်းမာရေး ထိခိုက်နိုင်တဲ့ အဓိက အန္တရာယ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
သင် လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် အရာများ
ရင်းနှီးမှုကို တည်ဆောက်ပါ- သင့်ဘဝမှာ ရှိနေတဲ့ မိတ်ဆွေများ၊ မိသားစုဝင်များ နဲ့ အချိန်ပေးပြီး အရည်အသွေးရှိတဲ့ ဆက်သွယ်မှု (Quality Connection) တွေကို တိုးမြှင့်ပါ။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဂရုစိုက်ပါ- ကိုယ့်ရဲ့ ခံစားချက်တွေကို နားလည်ပေးပြီး၊ ကိုယ့်ရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေကို ဦးစားပေးပါ။ သင်ဟာ ဂရုစိုက်ခံထိုက်တဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်တယ်ဆိုတာကို အမြဲတမ်း သတိရပါ။
အနှစ်ချုပ်- သင့်ရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုနဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက်၊ ရိုမန်တစ်ဆန်သော အချစ်တစ်ခုတည်းအပေါ် မမူတည်ဘဲ၊ သင့်ပတ်ဝန်းကျင်က ချစ်ခြင်းမေတ္တာ ပုံစံအမျိုးမျိုး နဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ချစ်ခင်ခြင်း တို့ကို မြှင့်တင်ပေးဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။